Қазақстанда 1200 дәрінің бағасы бақылаудан шығарылды

Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі фармацевтика нарығын еркін баға белгілеу жүйесіне кезең-кезеңімен көшіруді жалғастырып жатыр. 2026 жылғы 4 қыркүйектегі №105 бұйрыққа сәйкес, көтерме және бөлшек саудада бағасы мемлекет тарапынан реттелетін дәрілік заттардың тізімі айтарлықтай қысқарды, деп хабарлайды ZontNews.kz. 

Жаңартылған тізілімде мемлекеттік баға бақылауына жататын дәрі-дәрмектер саны 3039-дан 1827 позицияға дейін азайған. Осылайша 1212 атау, яғни бұрынғы тізімнің шамамен 40 пайызы бақылаудан шығарылды.

Салыстыру үшін, 2025 жылғы 18 маусымдағы №394 бұйрық бойынша тізімдегі позициялар саны шығарылу түрлері мен дозаларын қоса есептегенде 6060-тан 5408-ге дейін қысқарған еді. Демек, қазіргі өзгерістің ауқымы бұрынғы түзетулерден әлдеқайда кең.

Жаңа құжат бұрынғы тізімге жекелеген түзетулер енгізбейді, оны толығымен алмастырады. Тізімнен 1212 позиция шығарылса, оған небәрі тоғыз жаңа дәрі қосылған. Олардың қатарында қатерлі ісікті емдеуге арналған қымбат трастузумаб дерукстекан препараты – Энхерту®️ бар. Оның бағасы, керісінше, мемлекеттік бақылауға алынған.

Баға бақылауынан жекелеген өндірушілердің кең таралған дженериктерімен қатар, кейбір белсенді заттарға негізделген препараттардың барлығы шығарылған. Мәселен, ағза трансплантациясынан кейін қолданылатын такролимустың 14 позициясы, оның ішінде Адваграф®️, Програф®️ және Панграф тізімнен алынды.

Сондай-ақ лозартанның КЛОСАРТ®️ препаратын қоса алғанда 14 позициясы, сирек кездесетін және онкологиялық ауруларды емдеуге арналған Виндамэкс®️, ВПРИВ және Табректа дәрілері баға бақылауынан шығарылды.

Инсулиндер қатарында инсулин детемир – Левемир®️ және адамның НПХ-инсулиніне жататын Протафан®️ НМ мен Хумодар тізімнен алынған. Ал Лантус®️, Хумалог®️, Тресиба®️ және НовоРапид®️ секілді жаңа аналогтық инсулиндер мемлекеттік реттеуде қалды.

Флуконазол, азитромицин, метформин, аторвастатин және иринотекан бойынша өзгерістер ішінара енгізілген. Кейбір брендтер тізімнен шығарылғанымен, осы белсенді заттары бар басқа дәрілер әлі де баға бақылауында. Сондықтан олардың барлығы реттелетін нарықтан толық алынды деуге болмайды.

Биоаналогтарға қатысты да айырмашылық байқалады. Roche компаниясының түпнұсқа Авастин®️ және Мабтера®️ препараттары тізімде сақталған. Ал сол белсенді заттарға негізделген ресейлік және қазақстандық Бевацизумаб, Ацеллбия®️ және Ритуксимаб биоаналогтары бақылаудан шығарылған. Министрлік препараттарды қандай өлшемдер бойынша таңдағаны бұйрық мәтінінде көрсетілмеген.

Баға шектеуінің алынуы инфляция мен логистикалық шығындарға байланысты кейбір дәрілердің қымбаттауына әкелуі мүмкін. Алайда өзгерістің нақты қандай препараттардың бағасына және қаншалықты әсер ететіні әзірге белгісіз.

Бұған дейін шекті бағалардың қатаң болуы кейбір шетелдік дәрілерді Қазақстанға әкелудің дистрибьюторлар үшін тиімсіз болуына себеп екені айтылған. Бағаны еркін белгілеуге көшу дәріханалардағы тауар түрлерін көбейтуі мүмкін, бірақ мұндай нәтиже болатыны бұйрықта расталмаған.

Бұл шешім еркін баға белгілеуге кезең-кезеңімен көшу саясатына сәйкес келеді. 2022 жылдан бері Денсаулық сақтау министрлігі алдымен рецептсіз берілетін және гомеопатиялық дәрілерді, кейін бірқатар рецептілік препараттар мен антибиотиктерді мемлекеттік бақылаудан шығарған.

Қазіргі бұйрық такролимус, кейбір инсулиндер мен өмірлік маңызы бар дәрілерді де қамтып отыр. Сондықтан оны реформаның анағұрлым ауқымды кезеңі деуге болады. Дегенмен Денсаулық сақтау министрлігі еркін баға белгілеуге көшудің нақты қашан аяқталатынын ресми түрде жариялаған жоқ.