Батыс Қазақстан: жобалар көбейгенімен, инвестиция көлемі азайған
Қазақстан өңірлерінің инвестициялық картасы: ZontNews.kz арнайы жобасы
ZontNews.kz Қазақстан өңірлеріндегі инвестициялық жобалардың жүзеге асырылуына арналған «Қазақстан өңірлерінің инвестициялық картасы» арнайы жобасын жалғастырады.
Келесі өңір – Батыс Қазақстан облысы.
Редакция өңірдегі іске асырылған және жоспарланған инвестициялық жобалар, олардың құны, бағыттары мен жүзеге асу мерзімдері туралы ресми ақпарат сұратқан.
Батыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасының ресми жауабына сәйкес, 2024 жылы жалпы құны 104 млрд теңге болатын 21 жоба, ал 2025 жылы 33,7 млрд теңгеге 31 жоба іске қосылған.
Осылайша, екі жылда өңірде жалпы құны 137,7 млрд теңге болатын 52 инвестициялық жоба жүзеге асқан.
Алайда бұл жерде назар аударарлық бір жайт бар: жобалар саны артқанымен, инвестиция көлемі айтарлықтай төмендеген.
Жобалар көбейді, инвестиция азайды
2024 жылы 21 жобаға 104 млрд теңге инвестиция салынған. Бір жобаға шаққандағы орташа көлем шамамен 4,95 млрд теңгені құрады.
2025 жылы жобалар саны 31-ге дейін өскен. Алайда олардың жалпы құны небәрі 33,7 млрд теңге, яғни бір жобаға орта есеппен шамамен 1,09 млрд теңгеден келген.
Яғни бір жыл ішінде жобалар саны шамамен 48%-ға өскен, ал инвестиция көлемі керісінше 68%-ға жуық төмендеген.
Бір жобаның орташа құны шамамен 4,5 есеге азайған.
Бұл өңірдегі инвестициялық портфель құрылымының өзгергенін көрсетеді. 2025 жылы жобалар саны көбейгенімен, олардың басым бөлігі 2024 жылғы ірі капиталды жобалармен салыстырғанда көлемі жағынан шағындау болған.
2025 жылы қандай жобалар іске қосылды?
2025 жылы іске қосылған жобалар бірнеше бағытты қамтиды.
Орал қаласында оптово-тарату орталығы, мамандандырылған техника өндірісін кеңейтуге арналған бояу цехы, өнеркәсіптік және өндірістік химикаттар шығаратын кәсіпорын, қоспалы өнімдер өндіретін зауыт және алюминий сымдарын шығаратын өндіріс іске қосылған.
Сондай-ақ облыс орталығында спорттық және коммерциялық инфрақұрылым нысандары жүзеге асқан.
Олардың қатарында көпфункционалды спорт кешені, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған спорт залы және сауда-сатып алу әрі басқа да қызметтер көрсететін көпфункционалды кешен бар.
Негізгі бағыттардың бірі – ауыл шаруашылығы
Инвестициялық жобалардың елеулі бөлігі агроөнеркәсіптік кешенге тиесілі.
Аудандарда суармалы учаскелер, мал бордақылау алаңдары мен сүт-тауар фермалары құрылып, кеңейтілген.
Ақжайық ауданында «Amaner IZI» ЖШС суармалы учаске құрып қана қоймай, бордақылау алаңын 5 мың басқа дейін кеңейткен.
Теректі ауданында 400 басқа арналған МТФ, мал бордақылау алаңы және суармалы учаске құрылған. Осы ауданда «West Agro Food» ЖШС көкөніс қоймасын салған.
Тасқала ауданында «Болашақ» және «Мұрат» шаруа қожалықтары әрқайсысы 500 басқа арналған ірі қара бордақылау алаңдарын салған.
Бөкейорда ауданында «Саламатова Ф» ЖК 3 мың басқа арналған бордақылау алаңын іске қосқан.
Инвестиция Оралмен ғана шектелмейді
Іске қосылған жобалар тізімі инвестициялық белсенділіктің облыс орталығымен шектелмейтінін көрсетеді.
Жобалар Ақжайық, Бәйтерек, Теректі, Жәнібек, Тасқала, Шыңғырлау және Бөкейорда аудандарында жүзеге асқан.
Бәйтерек ауданында құрғақ қоспалар өндірісі, суармалы учаскелер құру және басқа да жобалар іске қосылған.
Жәнібек ауданында мәдени-спорттық кешен салынып, суармалы учаске құрылған.
Шыңғырлау ауданында суармалы учаскелер мен мал бордақылау алаңын құру жобалары жүзеге асқан.
Бөрлі ауданында сауда және қызмет көрсету саласындағы жаңа нысандар, оның ішінде супермаркеттер мен қоғамдық монша пайда болған.
Осылайша, өңірдегі инвестициялық белсенділік өнеркәсіп пен АӨК-тен бөлек, сауда, спорт және қызмет көрсету салаларын да қамтып отыр.
Тағы 21 жоба жоспарланған
Басқарма бұған қоса жүзеге асыру жоспарланған 21 жобаның тізімін ұсынған.
Бұл жобаларды іске қосылған нысандардан бөлек қарастырған жөн. Себебі олар әзірге жоспардағы инвестициялық бастамалар болып отыр.
Тізімде мұнай-газ саласы, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, сауда, логистика, спорт және қалдықтарды қайта өңдеу бағыттарындағы жобалар бар.
Солардың бірі – «Урал Ойл энд Газ» ЖШС-нің Бәйтерек ауданындағы Рожковское ОПЭ-де көмірсутек шикізатын барлау және өндіру жобасы.
Орал қаласында «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның спорт кешенін, «Westgroup» ЖШС-нің кірпіш зауытын, «Квант» ЖШС-нің логистикалық орталығын, «КаспиМұнайКапитал» ЖШС-нің мұнай-газ саласына арналған жабдық өндіру кәсіпорнын, сондай-ақ Lexus автосалонын салу жоспарланған.
Теректі ауданында «Ringo-Milk» ЖШС-нің МТФ-сын 700 басқа дейін кеңейту, асфальт-бетон зауытын және минералды су өндіретін цех салу жобалары бар.
АӨК, сауда және туризмдегі жаңа жобалар
Бәйтерек ауданында «Терра Ақжайық» ЖШС-нің мал бордақылау алаңын кеңейтуі, жол бойындағы сервис және Мичурино ауылындағы ОРЦ құрылысы жоспарланған.
Сырым ауданында В санатындағы кемпинг салу көзделген.
Бөрлі ауданында мұнай өнімдерін сақтайтын резервуар паркін, балалардың ойын-сауық орталығын және «Ақжайық Арена» спорт кешенін салу жоспарланған.
Сондай-ақ «Digitalisation and Recycling» ЖШС-нің қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау және өртеу жобасы тізімге енгізілген.
Ал «Орал сүт зауыты» ЖШС сүт өңдеу кәсіпорнын кеңейтуді жоспарлап отыр.
Болашақ жобалардың құны қанша?
Дәл осы жерде ресми ақпаратта бірқатар сұрақ туындайды.
Басқарма ұсынған 21 жоспарлы жобаның тізімі бар болғанымен, олардың жалпы инвестициялық құны көрсетілмеген.
Сондай-ақ әр жоба бойынша:
- инвестиция көлемі;
- құрылатын жұмыс орындарының саны;
- дайындық деңгейі;
- құрылыс жұмыстарының басталу және аяқталу мерзімі;
- игерілген қаражат көлемі;
- мемлекеттік қолдау шаралары
туралы бірыңғай ақпарат берілмеген.
Сондықтан осы жобалардың өңір экономикасына ықтимал әсерін толық бағалау әзірге мүмкін емес.
Басқарма 2026 жылға жоспарланған жобалардың түпкілікті тізімін әзірге ұсыну мүмкін еместігін де атап өткен. Себебі жобалардың іске асу мерзімдері бастамашылармен тұрақты түрде нақтыланып, жаңартылып отырады.
Инвестициялық жоспар мен нақты жоба – екі бөлек ұғым
Осыған байланысты 21 жоспарлы жоба 2026 жылы міндетті түрде іске қосылады дегенді білдірмейді.
Бұл – маңызды айырмашылық. Инвестициялық жоспарға енгізілген жоба құрылыс кезеңіне өтпеуі, мерзімі кейінге шегерілуі немесе бастапқы параметрлері өзгеруі мүмкін.
Сондықтан өңірдегі инвестициялық белсенділікті тек жобалар санымен бағалау жеткіліксіз.
Нақты нәтиже үшін жобалардың қаншасы іске қосылғанын, қанша қаржы нақты игерілгенін және қанша жұмыс орны құрылғанын қатар қарау қажет.
Ашықтық мәселесі де бар
Басқарма ресми жауабында Кәсіпкерлік кодекстің 28-бабы 9-тармағына сілтеме жасап, кәсіпкерлік субъектісінің келісімінсіз іске асырылған жобалардың бастамашылары туралы мәліметтерді таратуға болмайтынын атап өткен.
Алайда бұл шектеу жобалардың жалпы құны, мерзімі, жұмыс орындарының саны немесе іске асу деңгейі секілді жинақталған ақпараттың болмауын толық түсіндірмейді.
Мұндай көрсеткіштер инвесторлардың жеке деректерін жарияламай-ақ, өңірдің инвестициялық саясатының нақты нәтижесін бағалауға мүмкіндік берер еді.
Инвестициялық карта ЗКО туралы нені көрсетеді?
Ресми деректерге сүйенсек, бірнеше маңызды қорытынды жасауға болады.
Біріншіден, іске қосылған жобалар саны өсіп отыр: 2024 жылғы 21 жобадан 2025 жылы 31 жобаға дейін.
Екіншіден, сонымен бірге инвестиция көлемі күрт төмендеген – 104 млрд теңгеден 33,7 млрд теңгеге дейін.
Үшіншіден, инвестициялық белсенділік бағыттары кеңейіп келеді. Мұнай-газ секторымен қатар АӨК, қайта өңдеу, құрылыс материалдарын өндіру, сауда, логистика, спорт және қызмет көрсету салалары қамтылған.
Төртіншіден, өңірде жаңа жобалар пулы қалыптасқанымен, олардың жалпы инвестициялық көлемін және экономикалық тиімділігін бағалау әзірге қиын, өйткені тиісті көрсеткіштер толық ұсынылмаған.
Қорытынды
2024–2025 жылдары Батыс Қазақстан облысында жалпы құны 137,7 млрд теңге болатын 52 инвестициялық жоба іске қосылған.
Алайда динамика біркелкі емес: жобалар саны артқанымен, инвестиция көлемі айтарлықтай азайған.
Тағы 21 жоба жоспарланған. Олардың қатарында мұнай-газ және өңдеу өнеркәсібі, АӨК, логистика, сауда, спорт, туризм және қалдықтарды өңдеу салаларындағы бастамалар бар.
Бірақ әзірге бұл – перспективалық жобалардың тізімі. Олардың 2026 жылы нақты қашан және қаншасы іске қосылатыны әлі белгісіз. Жобалардың мерзімі үнемі нақтыланып жатыр.
Сондықтан БҚО-ның инвестициялық саясатын бағалаудағы басты мәселе енді қанша жоба жарияланғанында емес, олардың қаншасы нақты іске асатынында, қанша қаржы игерілетінінде және қанша жұмыс орны құрылатынында.
ZontNews.kz Қазақстан өңірлерінің ресми деректерін «Қазақстан өңірлерінің инвестициялық картасы» арнайы жобасы аясында талдауды жалғастырады.
Келесі материалда – тағы бір өңірдің инвестициялық картасы.
Сізді де қызықтырады
Сұхбат
Бөлімге өтіңіз
Trends
Бөлімге өтіңіз
Сарапшы сөзі
Бөлімге өтіңіз
Әзірге түсініктеме жоқ!
Пікір қалдыратын бірінші адам болыңыз