Маман пікірі: Иран дағдарысы Қазақстанға қалай әсер етеді?
Иран төңірегіндегі ахуалдың ушығуы мен АҚШ пен Қытай арасындағы бәсекенің күшеюі Еуразиядағы геосаяси тепе-теңдікті түбегейлі өзгертіп отыр. Бұл үдерістер Қазақстан үшін сырттай ғана бақылап отыратын құбылыс емес. Ел маңызды энергетикалық және көлік дәліздерінің торабында орналасқан, деп хабарлайды ZontNews.kz Qaz365.kz редакциясына сілтеме жасап.
Саясаттанушы, шығыстанушы Жанат Момынкулов Иранның бүгінгі таңда тек аймақтық ойыншы емес, жаһандық тепе-теңдіктің маңызды элементіне айналғанын атап өтеді. Оның айтуынша, санкцияларға қарамастан, иран мұнайы ұзақ жылдар бойы Қытай үшін геоэкономикалық маневр құралы болып келді. Ал Тегерандағы кез келген тұрақсыздық бүкіл құрлықтағы энергетикалық картаны қайта қалыптастыруы мүмкін.
Сарапшы екі негізгі сценарийді алға тартады. Біріншісі - қатаң дестабилизация. Егер Иран экспорты қысқарса, Қытай Ресей бағытына тәуелділігін арттыруға мәжбүр болады. Бұл бағыттың құрлықтық логистикасы Орталық Азиямен тығыз байланысты. Мұндай жағдайда Қазақстанның стратегиялық маңызы артады, бірақ сонымен бірге ірі державалар тарапынан қысым да күшеюі ықтимал.
Екінші сценарий - жағдайдың тұрақтанып, санкциялардың алынуы. Бұл кезде Иран толыққанды түрде әлемдік нарыққа оралады, ал Ресейдің энергетикалық ықпалы әлсірейді. Қазақстан үшін бұл Парсы шығанағы порттарына жаңа шығу жолдарына, ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаудың арзандауына және мұнай тасымалы бағыттарын әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, Жанат Момынкулов Орталық Азияның біртіндеп АҚШ пен Қытай арасындағы бәсекенің негізгі алаңына айналып бара жатқанын ескертеді. Оның пікірінше, Қазақстан бұл процестердің шетінде емес, дәл ортасында тұр. Қысқа мерзімді перспективада Таяу Шығыстағы шиеленіс мұнай бағасының өсуіне әкелуі мүмкін, бірақ бұл уақытша құбылыс. Ұзақ мерзімде мұндай серпілістер әлемдік экономиканың баяулауына соқтырады.
Сарапшының айтуынша, осы жағдайда Қазақстан үшін басты басымдық - көпвекторлы саясатты сақтау. Елдің белсенді дипломатиясы мен бейбіт бастамаларға қатысуы оның бейтарап әрі сенімді алаң ретіндегі мәртебесін күшейтті. Бір ғана күш орталығына тәуелді болмау үшін Еуропалық одақпен, Парсы шығанағы елдерімен және Оңтүстік Азиямен логистикалық байланыстарды кеңейту маңызды. Бұл үдерісте Каспий арқылы өтетін бағытта Түркия мен Әзербайжанның рөлі ерекше.
Маманның қорытындысы бойынша, алдағы кезең Қазақстан үшін тарихи сын болмақ: сыртқы қысым объектісіне айналмай, дербес әрі прагматикалық өңірлік ойыншы ретіндегі орнын бекіту - бүгінгі күннің басты міндеті.
Сарапшы сөзі
Тағы
Сізді де қызықтырады
Сұхбат
Бөлімге өтіңіз
Trends
Бөлімге өтіңіз
Әзірге түсініктеме жоқ!
Пікір қалдыратын бірінші адам болыңыз